Sirawit’s Weblog

ศูนย์ข้อมูลและสถิติอุดมศึกษา

Higher Education Information and Statistic Center (HEISC) . By Sirawit Kleesuwan, MS, Public Management

:: การเปลี่ยนแปลงบทบาทของสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาภายใต้นโยบายการดำเนินงานที่มุ่งเน้นการปฏิบัติตามแผนการอุดมศึกษาระยะยาวฉบับที่ 2 ( พ.ศ. 2551 – 2565 : 15 ปี ) จำเป็นต้องมีการปรับองค์ บทบาทและหน้าที่ภาระกิจ ของหน่วยงาน เพื่อให้สามารถสนับสนุนการดำเนินงานตามแผนการอุดมศึกษาระยะยาวฉบัยที่สอง บรรลุเป้าหมายอย่างมีประสิทธิภาพ: << เหตุผลและความจำเป็น >> — การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี และ ประสิทธิภาพการรับรู้ของคนในสังคมมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว และต่อเนื่อง การทำงานในองค์กรก็ต้องปรับบทบาทและภาระกิจเพื่อให้ก้าวทันกับการเปลี่ยนแปลง ในการดำเนินของสถาบันอุดมศึกษาก็เช่นการ การปฏิบัติหน้าที่เพี่ยงปฏิบัติงานตามที่เคยปฏิบัติมา อาจจะไม่เพียงพอต่อการอยู่บน Globalized Platform อีกต่อไป กระแสร็ของการเปิดเผยข้อมูล การบริหารงานที่โปร่งใส การให้ประชาชนมีส่วนร่วม ล้วนเป็นไปสู่การปรับกระบวนการบริหารขององค์กรสมัยใหม่ เพื่อการรองรับการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว  

   สำหรับด้านสถาบันอุดมศึกษาที่ทำหน้าที่ในการผลิตบัณฑิตให้กับสังคมแล้ว การที่ต้องคมจำเป็นต้องรับรู้ว่า สถาบันอุดมศึกษานั้น ๆ กำลังผลิตอะไร ด้วยศักยภาพของเครื่องมืออะไร มีกระบวนการในการผลิตอะไรบ้าง รวมทั้งผลผลิตของสถาบันอุดมศึกษาที่ส่งถึงสังคมนั้น สามารถตอบสนองกับความต้องการสังคมเพียงพอหรือไม่  พึงพอใจเพียงใดกับผลผลิต เป็นสิ่งที่ต้องมีการนำเสนอสู่สังคม และด้วยเทคโนโลยีสารสนเทศในปัจจุบัน การสร้างเครื่องมือในการนำเสนอ เครื่องมือในการรวบรวม วิเคราะห์และเสนอแนะไม่ใช่เรื่องยากต่อไป   แต่สิ่งที่ยากยิ่งกว่าคือ ความร่วมมือในการได้มาซึ่งข้อมูลและสารสนเทศที่สมบูรณ์ ถูฏต้อง รวดเร็ว และ การวางมาตรฐานข้อมูลและสารสนเทศ เพื่อประโยชน์ในการนำเสนอในภาพรวมของระบบ ความร่วมมือของแหล่งข้อมูล ที่ขึ้นกับการบริหารจัดการที่เป็นระบบ เป็นสิ่งที่ยังไม่มีกระบวนการดำเนินงานที่ชัดเจน

     การรวบรวม วิเคราะห์และเสนอแนะ ผลการดำเนินงานของสถาบันอุดมศึกษา เพื่อรายงานต่อกลไกของรัฐบาล สาธารณะ และสังคม ด้วยการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ เป็นสิ่งที่จำเป็น  การประเมินการยอมรับของสังคมต่อเรื่องการผลิตบัณฑิตของสถาบันอุดมศึกษา ที่จะมีผลต่อการนำไปสู่การพัฒนาหลักสูตรในสถาบันอุดมศึกษา  สถานะของการรับรองวิทยฐานะของสถาบันอุดมศึกษา ที่ต้องเอื้อประโยชน์ต่อประชาชนในการรับรู้ข้อมูลข่าวสาร เป็นสิ่งที่ สถาบันอุดมศึกษาต้องรับผิดชอบต่อการให้ข้อมูลต่อสาธารณะ ข้อมูลที่โปร่งใส ถูกต้องและรวดเร็วเป็นสิ่งที่ไม่อาจรอได้ต่อไป ข้อมูลที่ถูกต้อง รวดเร็วสามารถดูได้ ผ่านสื่อ ๆ ประเภท ต่าง นอกจากจะเป็นการนำเสนอข้อมูลที่โปร่งใสต่อสาธารณะและ ยังเป็นการให้ความรู้กับประชาชน ที่ถูกต้อง เพื่อให้สาธารณะตรวจสอบสถาบันอุดมศึกษา ที่สร้างการมีส่วนร่วมในภาคประชาชนด้วย การตรวจสอบคุณภาพการศึกษา การจัดการศึกษา คุณภาพของการเรียนการสอน ที่เป็นสาระของการคุ้มครองผู้บริโภค ต้องมีการเผยแพร่ให้สาธารณะรับรู้รับทราบต่อไป

     แม้ว่า ปัจจุบันจะมีหน่วยงานที่ทำหน้าที่ดูแลงานด้านนี้อยู่แล้ว แต่ขอบเขตของภาระกิจที่เพิ่มขึ้น และบทบาทในการสนับสนุนต่อการดำเนินงานตามแผนการอุดมศึกษาระยะยาว ฉบับที่ 2 ก็สมควรที่จะได้มีการปรับบทบาทและภาระกิจให้ครอบคลุมและตอบสนองต่อการดำเนินงาน จึงสมควรที่จะได้มีการจัดตั้ง ศูนย์ข้อมูลและสถิติอุดมศึกษา :HEISC :: Higher Education Information and Statistic Center) 

       << หน้าที่และความรับผิดชอบ >> ศูนย์จะนำเสนอข้อมูลสารสนเทศและสถิติต่างๆ ของสถาบันอุดมศึกษา เน้นด้านนิสิตนักศึกษา บุคลากร หลักสูตร และงบประมาณ และนำเสนอสถิติต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการบริหารสถาบันอุดมศึกษา เช่น การมีงานทำของบัณฑิต ผลการศึกษาวิจัยในสถาบันอุดมศึกษา ทุนสนับสนุนการจัดการศึกษาในสถาบันอุดมศึกษา ทั้งทุนสำหรับนิสิตนักศึกษา และทุนพัฒนาอาจารย์  การเสนอรายงานประจำปีต่อสาธารณะ  รวมถึงการรายงานศักยภาพของสถาบันอุดมศึกษาตามรายการตัวชี้วีดต่าง ๆ ที่เหมาะสมเพื่อให้สาธารณะรับทราบสถานะที่ถูกต้องของสถาบันอุดมศึกษา เช่น คุณภาพและมาตรฐานของหลักสูตรต่าง ๆ ทั้งนี้จำเป็นต้องมี คณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ (Peer Review) หรือคณะกรรมการเฉพาะทาง (Steering Committee)ทำหน้าที่ใน้การศึกษาวิเคราะห์จากข้อมูลและสถิติที่มี เพื่อการจัดทำรายงานและ รายงานผลการศึกษาต่อรัฐบาล และสาธารณะ รวบรวมสถิติต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษาระดับอุดมศึกษาเสนอต่อสาธารณะ ร่วมมือกับสถาบันอุดมศึกษาเพื่อกำหนดมาตรฐานของข้อมูลและสารสนเทศ ในการนำเสนอในภาพรวมของประเทศ สร้างความร่วมมือกับหน่วยงานภายนอก ทั้งภาครัฐและภาคธุรกิจอื่น ๆ เพื่อการนำข้อมูลและสถิติของอุดมศึกษาไปใช้ประโยชน์ รวมถึงการเปิดช่องทางเพื่อการรับรู้ความต้องการของสังคม ความคาดหวังของสังคมที่มีต่อการอุดมศึกษา ทั้งหมดจะให้ความสำคัญกับการดำเนินการผ่านระบบเครือข่ายสารสนเทศ ที่มีประสิทธิภาพ 

      << การดำเนินงาน >>

      1. ออกกฏ ระเบียบ ที่รองรับการดำเนินงาน และ เพื่อให้สถาบันอุดมศึกษาต้องมีความรับผิดชอบต่อการให้ข้อมูลที่ไม่เป็นตามความจริง 

       2. แต่งตั้ง คณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในด้านต่างๆ  เพื่อทำหน้าที่ในการศึกษา วิเคราะห์และ เสนอแนะ ข้อมูลสถิติ ด้านต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการการอุดมศึกษาของประเทศ 

       3. สรุป รวมรวมและสเนอแนะรวมทั้งเผยแพร่รายงานนั้น ๆ แก่รัฐบาลผ่านกลไกของรัฐ รวมทั้งเผนแพร่ ประชาสัมพันธ์ข่างสาร รายงาน ผลการศึกษาให้สาธารณะรับทราบและเปิดช่องทางในการรับข้อมูลที่จะรับข้อเสนอแนะต่าง ๆ จากผู้เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐ เอกชน และสาธารณะ

       4. สร้างเครื่องมือในการรองรับการตรวจสอบการจัดการศึกษาระดับอุดมศึกษาจากสาธารณะ

       5. สร้างความร่วมมือกับหน่วยงานต่าง ๆ ในการนำข้อมูลและสถิติทางการอุดมศึกษาไปใช้ประโยชน์ ประชาสัมพันธ์และเผยแพร่ ข้อมูลและสถิติที่เกี่ยวข้องทั้งหมด

       การเปิดเผยข้อมูลการดำเนินงานของสถาบันอุดมศึกษา ในอนาคตเป็นสิ่งที่จำเป็นและมีความสำคัญอย่างสูงต่อการที่รัฐจะจัดสรรงบประมาณเพื่อการสนับสนุนแก่สถาบันอุดมศึกษาต่อไป การดำเนินงานที่ไม่สร้างประโยชน์และเป็นการดำเนินงานที่ซ้ำซ้อน รวมถึงการไม่มีประสิทธิภาพในการบริหารจัดการ จะต้องถูกนำมาเป็นเครื่องมือในการตัดสินใจสนับสนุนการบริหารจัดการในอนาคต สถาบันอุดมศึกาแม้นว่าจะมีระบบบต่าง ๆ ที่ได้ดำเนินการคไปบ้างแล้วก็ตามในสถาบันอุดมศึกษาที่มีขนาดใหญ่และมีความพร้อมมากพอ ขณะที่ยังมีสถาบันอุดมศึกษาขนาดเล็ก และสถาบันอุดมศึกาที่เกิดขึ้นใหม่(ระยะเวลาไม่เกิน 5 ปี) ที่ยังมีความต้องการการสนับสนุนทั้งในด้านการบริหารจัดการและการได้รับข้อแนะนำ( Guide ) ที่ถูกต้องเพมาะสม เพื่อไม่ให้เสียเวลาในการลองผิดลองถูกอยู่อีก ศูนย์ข้อมูลและสถิติอุดมศึกษา จึงมีความจำเป็นในการที่จะเข้ามารองรบับทบาทในการสร้างความร่วมมือกำหนดแนวทางในการดำเนินงาน รวมทั้งจัดหาผู้เชี่ยวชาญ ผู้ทรงคุณวุฒิ ที่เหมาระสมใพ่อให้การดำเนินงานของสถาบันอุดมศึกษา บรรลุเป้าหมายด้านการพัฒาข้อมูลและสถิติสถาบันอย่างมีประสิทธิภาพ

     อนาคตเมือสถาบันอุดมศึกษามีความพร้อมที่เพียงพอ บทบาทในการจัดทเก็บและรวบรวมข้อมูลของศูนย์ ฯ. จะหมดไปแต่จะปรับเปลี่ยนภาระกิจไปในการจัดเตรียมข้อมูลเพื่อการศึกษา วิเคราะห์และ เสนอแนะเชิงสถิติ ที่จะช่วยสะท้อนภาระกิจ ของสถาบันอุดมศซึกาไปด้อย่างแท้จรอิง จะเป็นคนกลาง (โซ่ข้อที่สาม) ระหว่าง รัฐบาล หน่วยงานที่ทำหน้าที่จัดสรรงบประมาณ กับสถาบันอุดมศึกษาต่อไป 

 ศิระวิทย์ คลี่สุวรรณ 13.00 น.  /21/10/2007